Poprzednie odcinki cyklu:

https://blognumizmatyczny.pl/?s=poczet+cesarzy+z+monet%C4%85+w+tle

Walentynian III przyszedł na świat 2 lipca 419 roku w Rawennie, mieście, które wówczas stanowiło serce zachodniego imperium. Był synem Galli Placydii, córki Teodozjusza Wielkiego, i Konstancjusza III, jednego z najwybitniejszych dowódców swoich czasów. Wczesne dzieciństwo Walentyniana upłynęło w cieniu dramatycznych wydarzeń – uzurpacji, walk o tron i politycznych intryg. Po śmierci cesarza Honoriusza władzę na Zachodzie przejął uzurpator Jan, lecz Wschód, wierny dynastii teodozjańskiej, nie uznał jego panowania. To właśnie dwór w Konstantynopolu wystąpił w obronie praw małego Walentyniana do tronu zachodniego. Gdy w 425 roku Jan został pokonany, sześcioletni chłopiec został ogłoszony cesarzem zachodniorzymskim, otwierając epokę długiego, lecz bezradnego panowania.

W rzeczywistości bowiem rządy sprawowała jego matka, Galla Placydia, kobieta silna i obdarzona politycznym instynktem. Z czasem jednak jej wpływy ustąpiły miejsca dominacji wojskowych, zwłaszcza potężnego generała Flawiusza Aecjusza. To Aecjusz był faktycznym panem Zachodu. Walentynian dorastał w świecie, który coraz bardziej oddalał się od dawnych ideałów rzymskiej potęgi. Zachód kurczył się – Galia, Hiszpania i Afryka wymykały się spod kontroli, a Rzym tracił znaczenie nawet symboliczne. W 437 roku cesarz poślubił Licynię Eudoksję, córkę wschodniego władcy Teodozjusza II. Było to małżeństwo polityczne, mające przypieczętować jedność dwóch części imperium, choć w praktyce łączyło dwa światy coraz bardziej od siebie odległe. Z tego związku przyszły na świat dwie córki: Eudokia i Placydia.

Walentynian, jak wielu późnorzymskich władców, bardziej niż sprawami państwa zajmował się rozrywkami i dworską etykietą. W cieniu jego bierności dojrzewały jednak dramatyczne wydarzenia. Wandalowie wdarli się do Afryki i w 439 roku zdobyli Kartaginę – jedno z najbogatszych i najważniejszych miast imperium, źródło zboża, dochodów i prestiżu władzy. Od tej chwili imperium zachodnie żyło już tylko siłą rozpędu, pozbawione bogactwa, armii i pewności siebie, które przez stulecia stanowiły o jego wielkości. Sam Rzym stał się już tylko symbolem – bez siły i znaczenia. Tymczasem na horyzoncie pojawiło się jeszcze groźniejsze niebezpieczeństwo – Hunowie Attyli. W 451 roku Aecjusz zdołał ich powstrzymać na polach Katalaunijskich, co uznano za ostatni wielki triumf zachodniego oręża. Jednak w Rzymie sukces ten wzbudził zazdrość Walentyniana, który nie mógł znieść chwały swojego generała.

W 454 roku cesarz własnoręcznie zabił Aecjusza podczas audiencji. Był to akt politycznego samobójstwa. Pozbawiony wsparcia i autorytetu, Walentynian stał się łatwym celem spisku. 16 marca 455 roku, podczas ćwiczeń wojskowych na Polu Marsowym, został zamordowany przez oficerów wiernych Aecjuszowi. Śmierć Walentyniana III oznaczała kres dynastii teodozjańskiej na Zachodzie. Po nim w historii cesarstwa zachodniorzymskiego pozostał już tylko chaos oraz kilka imion efemerycznych władców.

***

Walentynian III (Flavius Placidius Valentinianus), cesarz zachodniorzymski 425-455

Solidus, Rawenna, emisja 430-445

Av.: Popiersie cesarza w zbroi i w płaszczu w prawo, na głowie diadem. Napis w otoku: D N PLA VALENTI – NIANVS P F AVC

Rv.: Cesarz stojący na wprost, trzymający prawą stopę na (ludzkiej) głowie węża, w prawej ręce długi krzyż, w lewej glob z Wiktorią trzymającą wieniec. W polu po bokach litery R – V. Napis w otoku: VICTORI – A AVCCC. U dołu w odcinku: COM OB

Średnica 20,5-21 mm; waga 4,50 g

Kampmann 189.8 lub 189.15; RIC X Rawenna 2018

Fot. WCN