Aby trafić do elitarnego klubu muzeów naniesionych na „Numizmatyczną Mapę Polski” czasami wystarczy jedna moneta, znajdująca się w zbiorach danego muzeum. Właśnie z takim przypadkiem mamy do czynienia w odniesieniu do MPŚ w Słupsku.

Słupskie muzeum nie posiada stałej wystawy numizmatycznej. Denar Bolesława Chrobrego – bohater dzisiejszego wpisu – jest prezentowany w ramach wystawy „Sztuka dawna Pomorza”. Został umieszczony w eleganckiej skrzyni w towarzystwie 32 monet średniowiecznych. Są to wybrane monety pochodzące ze skarbu z Garska w powiecie człuchowskim odkrytego w roku 1983.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu powszechnie przyjmowano, że najstarsza polska moneta to denar Mieszka I, którego rysunek możemy podziwiać na współczesnym banknocie 10-złotowym. Badania prof. Suchodolskiego obaliły ten pogląd. Denar uważany za monetę Mieszka I w rzeczywistości został wybity przez jego wnuka Mieszka II. Którą polską monetę można więc uznać za najstarszą?

Według aktualnych badań najstarszą polską monetą jest denar Bolesława Chrobrego o nazwie „Strzała na tle Drzewa Życia”, wybity po roku 992. Jest to moneta znana w trzech egzemplarzach (pochodzących z jednej pary stempli). Jeden – najładniejszy – zdobi wystawę Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, drugi znajduje się w Muzeum Okręgowym w Kaliszu, a trzeci należał do kolekcji Tadeusza Wolańskiego, został sprzedany do zbioru Uniwersytetu Warszawskiego i zaginął po powstaniu listopadowym. Skarby z Kalisza oraz z Garska zostały zakopane około roku 1000.

Awers monety zdobi krzak składający się z sześciu gałązek, z którego wyrasta strzała zwrócona do góry. Zgodnie z interpretacją Stanisława Suchodolskiego sześć gałązek symbolizuje Drzewo Życia, zaś strzała to Słowo Boże. Rysunek otoczony jest obwódką liniową. W otoku umieszczono napis wsteczny BOLIZLAVO DVX. W drugiej literze O znajduje się kropka. Na zewnątrz napisu widoczne są ślady obwódki perełkowej. Na beznapisowym rewersie umieszczono krzyż równoramienny o przekrzyżowanych ramionach zakończonych kółkami. Kółka znajdują się również w kątach krzyża (na egzemplarzu ze Słupska nie są widoczne wszystkie kółka).

Denar Bolesława Chrobrego „Strzała na tle Drzewa Życia”, średnica 19 mm, waga 0,87 g, fot. Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku