Poprzednie odcinki cyklu:

https://blognumizmatyczny.pl/?s=poczet+cesarzy+z+monet%C4%85+w+tle

Teodozjusz I Wielki przyszedł na świat w 347 roku w Hiszpanii, w rodzinie wojskowej – jego ojciec był cenionym generałem. Już od młodości zdobywał doświadczenie na polach bitew, walcząc m.in. z barbarzyńcami w Brytanii i Panonii. Po śmierci cesarza Walensa w bitwie pod Adrianopolem w 378 roku cesarz Gracjan powołał go na współwładcę na Wschodzie, co świadczy o tym, że już wtedy cieszył się dużym zaufaniem i autorytetem.

Początek jego panowania nie należał do łatwych. Armia cesarska była osłabiona po klęsce z Gotami, a granice wymagały pilnego zabezpieczenia. Teodozjusz zdecydował się pozwolić Gotom osiedlić się na terenach imperium jako sojusznikom (foederati). Nie wszyscy jednak historycy zgadzają się, czy było to posunięcie mądre na dłuższą metę, czy raczej tymczasowa konieczność, wymuszona osłabieniem armii. Rozwiązanie to zapewniało chwilowy spokój, choć w dłuższej perspektywie mogło rodzić pewne trudności – trudno było przewidzieć, jak będą się zachowywać na nowym miejscu.

Był gorliwym chrześcijaninem i aktywnie wspierał Kościół. W 380 roku wydał edykt z Tessaloniki, uznający chrześcijaństwo nicejskie za jedyną oficjalną religię państwową. W tym czasie działalność arian i tradycyjnych kultów pogańskich była stopniowo ograniczana. Niektóre rytuały w świątyni Westy wygasały, a tradycyjne igrzyska w niektórych regionach zostały zawieszone – co, jak można przypuszczać, budziło mieszane uczucia wśród ludności.

W 390 roku, po tragicznej masakrze w Tesalonice (wojsko, rozgniewane śmiercią własnych żołnierzy, wymordowało setki mieszkańców miasta, w tym niewinnych cywilów), biskup Ambroży z Mediolanu publicznie skrytykował cesarza. Teodozjusz przyjął upomnienie i odprawił pokutę, co pokazuje, jak duży wpływ Kościół zaczynał mieć na decyzje władców. Dla współczesnych musiało to być zaskakujące – cesarz, który zwykle decydował o losach imperium, musiał ugiąć się przed duchownym.

Nie zaniedbywał też spraw wojskowych. Pokonał uzurpatorów Magnusa Maksymusa i Eugeniusza, co pozwoliło mu w 394 roku ponownie zjednoczyć Wschód i Zachód. Przy okazji wprowadzał rozporządzenia ograniczające kulty pogańskie i wzmacniające pozycję Kościoła. W polityce dynastycznej zapewnił, że po jego śmierci tron obejmą synowie – Arkadiusz na Wschodzie i Honoriusz na Zachodzie.

Decyzje Teodozjusza miały dalekosiężne skutki. Potrafił utrzymać porządek i pokonać rywali, ale niektóre działania – jak osiedlenie Gotów czy ograniczenie pogaństwa – przyniosły mieszane efekty w przyszłości. Jego śmierć w 395 roku pozostawiła cesarstwo podzielone politycznie, a decyzje podjęte w czasie jego panowania – zarówno w polityce, jak i religii – zaczęły kształtować losy imperium w nadchodzących dekadach.

***

Teodozjusz I (Flavius Theodosius), wraz z innymi cesarzami 379-392, samodzielne panowanie 392-395

Solidus, Konstantynopol, emisja 383

Av.: Popiersie cesarza w dwurzędowym diademie z pereł. Napis w otoku: D(ominus) N(oster) THEODO – SIVS P(erpetvvs) F(elix) AVC(vstvs)

Rv.: Personifikacja Konstantynopola siedząca na tronie na wprost, z prawą stopą na dziobie okrętu, z głową w lewo, w prawej ręce trzyma berło, w lewej tarczę z napisem: VOT/ V/ MVL/ X. Napis w otoku: CONCORDI – A AVCCCC  Γ (oficyna mennicza). U dołu w odcinku: CON(stantinopolis) OB(ryziacum)

Średnica ok. 20-20,5 mm; waga 4,47 g

Kampmann 160.1; RIC IX Konstantynopol 47b

Fot. WCN