Poprzednie odcinki cyklu:

https://blognumizmatyczny.pl/?s=poczet+cesarzy+z+monet%C4%85+w+tle

Cesarz Arkadiusz, syn Teodozjusza Wielkiego, objął władzę we wschodniej części Imperium Rzymskiego w 395 roku. Miał wówczas osiemnaście lat i od początku uchodził za władcę spokojnego, bez wojskowego zacięcia swojego ojca. Sam nie angażował się bezpośrednio w politykę ani sprawy militarne – najważniejsze decyzje podejmowali jego doradcy i wpływowe osoby na dworze. Choć formalnie posiadał pełnię władzy, realne stery spoczywały w rękach dworu, eunuchów, urzędników, a czasem również jego żony, cesarzowej Eudoksji. Jedną z kluczowych postaci był Eutropiusz, urzędnik kierujący polityką wewnętrzną i zagraniczną, zanim jego kariera zakończyła się gwałtownym upadkiem.

W tle panowania Arkadiusza toczyły się wydarzenia kształtujące kondycję cesarstwa: najazdy Gotów, problemy Zachodu oraz narastające napięcia religijne. Wschodnia i zachodnia część imperium zaczęły w tym czasie rozwijać się w nieco odmiennych kierunkach, a tradycyjne struktury władzy stopniowo traciły na znaczeniu.

Mimo pasywnej postawy Arkadiusz korzystał z doradców, dzięki którym Konstantynopol mógł rozwijać administrację, a miasto wzmacniało swoją obronę. Rozpoczęto rozbudowę murów Teodozjusza, które przez kolejne stulecia skutecznie chroniły stolicę przed najeźdźcami. W sferze religijnej władca musiał zmierzyć się z rosnącym znaczeniem Kościoła. Konflikt z patriarchą Janem Chryzostomem zakończył się jego wygnaniem, co spotkało się z krytyką części duchowieństwa i wiernych. Dla współczesnych Konstantynopola był to zapewne trudny moment, pokazujący napięcia między władzą świecką a duchową.

Mimo swoich ograniczeń osobistych Arkadiuszowi udało się utrzymać względną stabilność wschodniej części imperium. W porównaniu z Zachodem Konstantynopol – choć kierowany przez elity dworskie – zapewniał ciągłość administracji i porządek. Arkadiusz nie był wybitnym cesarzem, ale jego panowanie pozwoliło zachować funkcjonowanie instytucji państwowych dla następnego pokolenia, co w trudnych czasach było samo w sobie istotnym osiągnięciem. Choć Arkadiusz nie pozostawił po sobie chwały militarnych zwycięstw ani spektakularnych reform, jego panowanie utrwaliło ciągłość instytucji, co w tamtych trudnych czasach było nie mniej ważne.

Zmarł w 408 roku, pozostawiając tron swojemu synowi, Teodozjuszowi II, który objął władzę jako dziecko. System oparty na doradcach i regencjach utrzymał się w praktyce, a silna biurokracja zapewniła ciągłość państwa.

***

Arkadiusz (Flavius Arcadius), cesarz wschodniorzymski 395-408

Solidus, Konstantynopol, emisja 397-402

Av.: Popiersie cesarza w zbroi, w hełmie z pióropuszem i w dwurzędowym diademie z pereł, w prawej ręce włócznia trzymana na ramieniu ukosem, w lewej ręce tarcza z motywem jeźdźca tratującego leżącego wroga. Napis w otoku: D N ARCADI – VS P F AVC

Rv.: Personifikacja Konstantynopola siedząca na tronie na wprost z prawą stopą na dziobie okrętu, z głową w lewo, w prawej ręce berło, w lewej Wiktoria na globie. Napis w otoku: CONCORDI – A AVCC S (oznaczenie oficyny menniczej) . U dołu w odcinku: CON OB

Średnica 19,5-20 mm; waga 4,46 g

Kampmann 165.1.1; RIC X 7

Fot. WCN