Poprzednie odcinki cyklu:

https://blognumizmatyczny.pl/?s=poczet+cesarzy+z+monet%C4%85+w+tle

Walentynian III urodził się 2 lipca 419 roku w Rawennie. Był synem Galli Placydii, córki Teodozjusza Wielkiego, oraz Konstancjusza III, jednego z najwybitniejszych wodzów późnego cesarstwa. Jego dzieciństwo przypadło na czas pełen napięć politycznych – codziennością były walki o władzę i częste uzurpacje. Po śmierci cesarza Honoriusza kontrolę nad Zachodem przejął uzurpator Jan, którego rządy nie zostały uznane przez dwór w Konstantynopolu. Po pokonaniu Jana w 425 roku sześcioletni chłopiec został ogłoszony cesarzem zachodniorzymskim, choć w rzeczywistości pierwsze decyzje podejmowała jego matka, Galla Placydii.

W pierwszych latach faktyczną władzę sprawowała właśnie ona. Jako regentka aktywnie uczestniczyła w polityce państwa, stopniowo jednak jej wpływy malały, a decydującą rolę przejęli najwyżsi dowódcy wojskowi, przede wszystkim Flawiusz Aecjusz. To on kierował polityką cesarstwa i decydował o działaniach militarnych. Walentynian dorastał w realiach stopniowego osłabiania się struktur państwowych – zachodnie prowincje coraz częściej wymykały się spod kontroli, a znaczenie Rzymu ograniczało się głównie do symbolicznego.

W 437 roku cesarz poślubił Licynię Eudoksję, córkę Teodozjusza II, co podkreślało formalną jedność obu części imperium. Z tego związku przyszły na świat dwie córki: Eudokia i Placydia. Źródła sugerują, że sam Walentynian nie wykazywał większego zainteresowania sprawami rządów i chętniej koncentrował się na życiu dworskim, choć trudno dziś jednoznacznie ocenić skalę jego faktycznego zaangażowania.

Sytuacja polityczna Zachodu pogarszała się stopniowo. W 439 roku Wandalowie zdobyli Kartaginę – kluczowy ośrodek gospodarczy i główne źródło zboża dla imperium, co w praktyce oznaczało utratę jednej z nielicznych prowincji zdolnych samodzielnie finansować obronę Zachodu. Utrata Afryki była poważnym ciosem dla finansów i potencjału militarnego Zachodu. Rzym tracił realne znaczenie polityczne, a dodatkowym zagrożeniem stali się Hunowie pod wodzą Attyli. W 451 roku armia rzymska dowodzona przez Aecjusza zatrzymała Hunów w bitwie na polach Katalaunijskich – jedno z ostatnich większych zwycięstw Zachodu. Mimo to sukces ten, jak podkreślają niektórzy badacze, pogłębił napięcia między cesarzem a jego najpotężniejszym generałem.

W 454 roku Walentynian własnoręcznie zabił Aecjusza podczas audiencji na dworze, pozbawiając się tym najważniejszego filara swojej władzy. Już rok później, 16 marca 455 roku, podczas ćwiczeń wojskowych na Polu Marsowym, został zamordowany przez oficerów związanych z otoczeniem Aecjusza. Jego śmierć zakończyła panowanie dynastii teodozjańskiej na Zachodzie i rozpoczęła okres głębokiego kryzysu. W następnych latach władzę obejmowali kolejni cesarze, których krótkotrwałe rządy nie były w stanie zahamować rozpadu imperium.

***

Walentynian III (Flavius Placidius Valentinianus), cesarz zachodniorzymski 425-455

Solidus, Rawenna, emisja 430-445

Av.: Popiersie cesarza w zbroi i w płaszczu w prawo, na głowie diadem. Napis w otoku: D N PLA VALENTI – NIANVS P F AVC

Rv.: Cesarz stojący na wprost, trzymający prawą stopę na (ludzkiej) głowie węża, w prawej ręce długi krzyż, w lewej glob z Wiktorią trzymającą wieniec. W polu po bokach litery R – V. Napis w otoku: VICTORI – A AVCCC. U dołu w odcinku: COM OB

Średnica 20,5-21 mm; waga 4,50 g

Kampmann 189.8 lub 189.15; RIC X Rawenna 2018

Fot. WCN