Numizmatyczna Mapa Polski – Muzeum Historyczne w Sanoku (złoty stater celtycki typu „Nike”z Trepczy – III/II w. p.n.e.)

Muzeum Historyczne w Sanoku ma swoją siedzibę w Zamku Królewskim. Znajduje się tam kilka bardzo ciekawych ekspozycji. Zdecydowanie wyróżniają się dwie spośród nich:

  • Galeria Zdzisława Beksińskiego
  • Sztuka cerkiewna XII-XX w.

Dla tych dwóch wystaw systematycznie odwiedzam Sanok co kilka lat. W zeszłym roku z radością odkryłem kolejny powód do częstych odwiedzin sanockiego muzeum. Czytaj dalej Numizmatyczna Mapa Polski – Muzeum Historyczne w Sanoku (złoty stater celtycki typu „Nike”z Trepczy – III/II w. p.n.e.)

Michał Król: Mennica miejska w Poznaniu biła „koronne” szelągi w 1616 roku

Tak się złożyło, że w ciągu kilku ostatnich lat pojawiło się sporo nowych hipotez, odkryć i ustaleń w zakresie drobnych nominałów Polski Królewskiej. Do najbardziej spektakularnych można zaliczyć przypisanie mennicy lubelskiej szelągów z roku 1597 bez oznaczeń menniczych, czy ostatnio – przypisanie szelągów Augusta II Mocnego z roku 1720 do prywatnej mennicy w Gotha. Często są to ustalenia dokonane przez amatorów, tzn. kolekcjonerów i pasjonatów, którzy nie są pracownikami naukowymi. Świat nauki nie wykazuje jednak zainteresowania takimi odkryciami. Zasadniczo uczeni numizmatycy nie odnoszą się do nich. Czyżby były to drobiazgi niegodne uwagi? Ale przecież w ostatnich latach amatorzy publikowali też dzieła monumentalne, nie jakieś tam drobnostki. Czy czytaliście Państwo recenzję książki Cezarego Wolskiego w którymś z punktowanych czasopism naukowych? Może coś mi umknęło…. Czytaj dalej Michał Król: Mennica miejska w Poznaniu biła „koronne” szelągi w 1616 roku

„Iger” B.98.8 (porządkowanie numizmatyki)

Wśród słynnych kolekcjonerów-numizmatyków wyjątkowe miejsce zajmuje Tadeusz Iger. Udało mu się stworzyć najwybitniejszą na świecie kolekcję trojaków polskich i z Polską związanych. Zbudowany przez niego zbiór liczy ponad 3600 egzemplarzy i obecnie znajduje się w Muzeum Śląska Opolskiego. Czytaj dalej „Iger” B.98.8 (porządkowanie numizmatyki)

WMPS – zakończenie pierwszego etapu budowy

Dziś mam dla Państwa istotną informację na temat tworzonego od kilku lat Wirtualnego Muzeum Polskiego Szeląga. Otóż pierwszy etap jego budowy dobiegł końca.

http://blognumizmatyczny.pl/wmps/

Monety WMPS reprezentują wszystkie mennice emitujące szelągi pod rządami poszczególnych władców. Pod względem reprezentatywności typologicznej materiał zgromadzony w Muzeum jest niemal kompletny. Jedyny wyjątek to: Czytaj dalej WMPS – zakończenie pierwszego etapu budowy

Paweł Janikowski: Szeląg Augusta II Mocnego 1720 – moneta pamiątkowa (okolicznościowa) z mennicy w Gotha

Dzisiejszy wpis to kolejny na naszym blogu, „gościnny występ” znawcy danej dziedziny numizmatyki Polski Królewskiej, tym razem – specjalisty z zakresu mennictwa Sasów. Poniższy tekst zawiera znaczące odkrycie numizmatyczne, poparte trzema bardzo mocnymi argumentami. Kolejny wycinek wiedzy o starych monetach został uporządkowany. Zapraszam do lektury.

(Rozwiązanie zagadki z 21 kwietnia – na końcu dzisiejszego wpisu) Czytaj dalej Paweł Janikowski: Szeląg Augusta II Mocnego 1720 – moneta pamiątkowa (okolicznościowa) z mennicy w Gotha

Eksperyment psychiatryczno-numizmatyczny

Kiedy człowiek przez dłuższy czas bardzo intensywnie zajmuje się danym zagadnieniem, może się zdarzyć, że straci odpowiedni dystans do badanego przedmiotu. Istnieje też ryzyko zupełnej utraty kontaktu z rzeczywistością. Bywa tak, że hodowca kaktusów nadaje im imiona, a wieczorami prowadzi z nimi interesujące rozmowy. Z kolei numizmatyk zajmujący się wizerunkami Zygmunta III na trojakach lubelskich może zacząć wyodrębniać nieistniejące typy portretów króla.

Tak się składa, że przez dłuższy czas zajmowałem się właśnie Czytaj dalej Eksperyment psychiatryczno-numizmatyczny

Jak określa się chronologię monet?

Jedna z definicji pojęcia „chronologia” mówi iż jest to kolejność następowania po sobie zdarzeń czy zjawisk. O tym jak bardzo istotna jest chronologia w numizmatyce nikogo nie trzeba oczywiście przekonywać. Jednym z najtrudniejszych działów numizmatyki jest mennictwo okresu średniowiecza, kiedy to na monetach nie umieszczano roku wybicia. Data zaczęła pojawiać się na monetach dopiero na przełomie XV i XVI wieku. Od tego czasu w prosty sposób można więc z grubsza ustalać kolejność poszczególnych emisji – ciąg chronologiczny odpowiada datom umieszczanym na monetach.

Wiadomo jednak, że kolekcjoner-numizmatyk to zwolennik dzielenia włosa na czworo, który nie zadowala się rozwiązaniami „z grubsza” i chciałby wiedzieć np. jak można ustalić kolejność emisji w danym roku.

Optymalna byłaby tu Czytaj dalej Jak określa się chronologię monet?

BI TPZN 10/2021. Mennictwo wielkiego mistrza krzyżackiego Ludwika von Erlichshausena

Zapraszam do lektury 10 numeru Biuletynu Informacyjnego TPZN (do pobrania za darmo):

http://info.tpzn.pl/pdf/BI_TPZN_10.pdf

Biuletyn został wznowiony po ośmiu latach przerwy. Numer jest naprawdę treściwy i bardzo ciekawy. Dominuje tematyka mennictwa XVII stulecia. W numerze 10 BI TPZN można znaleźć również mój felietonik pt. „Ludwik von Erlichshausen i jego szelągi”. Jest to kolejna z opowieści o mennictwie krzyżackim, które pojawiały się już kilkakrotnie na naszym blogu. M.in. tu:

http://blognumizmatyczny.pl/2021/03/01/reforma-monetarna-wielkiego-mistrza-krzyzackiego-michala-kuchmeistra-von-sternberg-1415-1416/

http://blognumizmatyczny.pl/2016/02/08/w-jaki-sposob-monety-krzyzackie-byly-zwiazane-z-polska/

http://blognumizmatyczny.pl/2018/02/23/szelagi-pieciu-zywotow-mennicy-malborskiej/

Czytaj dalej BI TPZN 10/2021. Mennictwo wielkiego mistrza krzyżackiego Ludwika von Erlichshausena

Portrety Jana Kazimierza na szóstakach lwowskich (1660-1663) – drugie podejście

Zdarza się, że za człowiekiem chodzi jakiś temat i nie daje spokoju. Można próbować ugryźć z jednej strony, z drugiej strony, a efekty i tak nie są zadowalające. Tak właśnie mam z popiersiami Jana Kazimierza na szóstakach lwowskich. Próbuję dobrać się do tej kwestii od kilku lat. Co jakiś czas buduję nową systematykę lwowskich portretów monarchy, i za każdym razem mam poczucie, że nie jest dobra. Niekiedy pojawia się nawet wrażenie, że w końcu udało mi się osiągnąć optymalne zestawienie królewskich popiersi. Zaraz przychodzi jednak refleksja, że to, co opracowałem jest zbyt ogólne i nie uwzględnia kilku ważnych i zasługujących na wyodrębnienie typów. Albo odwrotnie, że moja nowa systematyka zanadto wchodzi w szczegóły i przy realnej identyfikacji portretów lwowskich Jana Kazimierza będzie niepraktyczna. Czytaj dalej Portrety Jana Kazimierza na szóstakach lwowskich (1660-1663) – drugie podejście

„Katalog szelągów koronnych Zygmunta III Wazy. Mennica olkuska”

W porównaniu z darmową wersją PDF (1/2020), w wersji drukowanej w jest sporo zmian.

1. Wstęp został rozbudowany i poszerzony m.in. o informacje na temat pracowników mennicy olkuskiej z czasów Zygmunta Wazy
2. Zmieniła się numeracja poszczególnych odmian. Wiąże się to z wyodrębnieniem sześciu monogramów Zygmunta III (a nie pięciu jak było w wersji PDF)
3. Znacznie zwiększyła się liczba opisanych odmian. W wersji drukowanej wyszczególniono 85 odmian szelągów olkuskich ZIIIW

Książka jest już dostępna w sprzedaży:

http://numizmatyka-lublin.pl/1756,pl_d.-marzeta-katalog-szelagow-koronnych-zygmunta-iii-wazy.-mennica-olkuska.html

Dla zachęty kilka zdjęć: Czytaj dalej „Katalog szelągów koronnych Zygmunta III Wazy. Mennica olkuska”

Reforma monetarna wielkiego mistrza krzyżackiego Michała Küchmeistra von Sternberg (1415-1416)

Mogłoby się wydawać, że mennictwo krzyżackie jest wyjątkowo nudne. Weźmy takie szelągi. Kolejni wielcy mistrzowie bili właściwie tę samą odmianę. Z jednej strony krzyż, z drugiej – krzyż. I tak przez sto kilkadziesiąt lat. Zmieniało się tylko imię wielkiego mistrza na awersie. Miłośnik starych monet nie daje się jednak zwieść pozorom.

Dobry politolog wie np., że za fasadą „demokracji” i „władzy ludu” kryje się manipulacja i działania „służb” (jak mówił klasyk – „demokracja demokracją, ale ktoś tym przecież musi rządzić”), a za frazesami o wolności i tolerancji czai się rewolucja oraz brutalny podbój świadomości społecznej. Podobnie miłośnik starych monet dostrzega to, co znajduje się pod powierzchnią. Odkrywa różnorodność i prawdziwe bogactwo, czasami ukryte za nieefektowną fasadą. Czytaj dalej Reforma monetarna wielkiego mistrza krzyżackiego Michała Küchmeistra von Sternberg (1415-1416)

Bardzo ciekawy szeląg Stefana Batorego – nowa, nieopisana odmiana

Na ostatniej aukcji GNDM wyjątkowo dobrze reprezentowane były monety Stefana Batorego, wśród nich zaś szczególnie dobrze – szelągi . O ofercie monet Stefana Batorego z aukcji zimowej 2021 opowiadał Damian Marciniak:

https://aukcje.gndm.pl/pl/auction/932058/1236/Polska-1506-1795-Stefan-Batory-1576-1586&fbclid=IwAR1RcbYA7eG9WSa8UF17zfH02wp_37sWg1B4-5PHP3A4VojaDJ3xaC8AIZk?p=2

Z perspektywy dzisiejszego wpisu polecam zwłaszcza fragment Czytaj dalej Bardzo ciekawy szeląg Stefana Batorego – nowa, nieopisana odmiana

Błędne opisy monet na rynku w Chełmie

Na rynku w Chełmie parę lat temu prowadzono badania archeologiczne, w wyniku których z ziemi wydobyto m.in. trochę monet. Po zakończeniu badań w centralnej części rynku rozstawiono piękne plansze opisujące efekty całego przedsięwzięcia oraz prezentujące wydobyte z ziemi przedmioty – groty włóczni, ceramikę, głównie jednak stare monety.

Jak na razie wszystko pięknie. Problem jednak w tym, że większość opisów monet jest błędna.  Czytaj dalej Błędne opisy monet na rynku w Chełmie

Dziwny półtorak

Wczoraj na portalu aukcyjnym Violity sprzedano półtoraka Zygmunta III Wazy z roku 1618. Cena poszybowała do wysokości 22 101 hrywien, co w przeliczeniu na złotówki (po kursie 0,13) daje ok. 2 900 złotych. Powiem szczerze, że jak na półtoraka ZIIIW to bardzo dużo. Dla rocznika 1618 to z pewnością rekord cenowy. Zastanówmy się skąd wzięła się taka cena. Czytaj dalej Dziwny półtorak

Gdańskie szelągi oblężnicze

1. Rys historyczny

Po ucieczce Henryka Walezego do Francji i wyborze na króla Polski Stefana Batorego, Gdańsk odmówił uznania wyników elekcji. W konsekwencji w roku 1577 rozpoczęła się wojna między Polską a jej najpotężniejszym miastem – Gdańskiem.

Do walki z wojskami koronnymi Gdańsk wynajął obce oddziały zaciężne. Te jednak, jak wiadomo, należy opłacać. Rada Miasta podjęła więc decyzję o otwarciu mennicy, która miała wybijać specjalną monetę wojenną. W rzeczywistości, w trakcie oblężenia zbuntowanego miasta przez wojska królewskie, na terenie Gdańska działały trzy mennice. Pierwszą była srebrna kierowana przez Kacpra Goebla. Po ucieczce Goebla oskarżonego o defraudację, kolejną srebrną mennicę otworzył Walter Tallemann. Była jeszcze mennica emitująca monety złote. Jej kierownikiem był Gracjan Gonzalo. Czytaj dalej Gdańskie szelągi oblężnicze