Ile warte były szelągi Zygmunta III Wazy (w dzisiejszych złotówkach)?

Ze względu na bogactwo poszczególnych typów i odmian, panowanie Zygmunta III Wazy to dla kolekcjonera szelągów wyjątkowy okres. Szelągi były wówczas emitowane przez wszystkie mennice koronne oprócz lubelskiej. Ich produkcją zajmowały się więc mennice małopolskie – w Olkuszu i w Krakowie; wielkopolskie – we Wschowie, w Poznaniu, i Bydgoszczy; ponadto mennice w Malborku oraz w Warszawie. Oprócz tego mennica miejska w Rydze oraz litewska w Wilnie.

Na pewno kolekcjonerzy drobnicy z okresu Wazów zadają sobie tytułowe pytanie, czyli „Ile warte były szelągi Zygmunta III Wazy?” Już odpowiadam i to bardzo precyzyjnie.

Na początku panowania Zygmunta III jeden szeląg miał wartość dzisiejszych 3 złotych i 46 groszy.

I 5 Olkusz 1590-1 aI 5 Olkusz 1590-1 r

Szeląg koronny Zygmunt Waza, Olkusz 1590
A: Monogram króla „S”, powyżej korona (krzyżyk korony wchodzący w otok), po bokach inicjały I D podskarbiego wielkiego koronnego Jana Dulskiego (1581-1590). Napis w otoku: SIG III D G REX POL M D LIT (Zygmunt III z Bożej łaski król Polski wielki książę Litwy). U dołu Przegonia – herb Jana Dulskiego.
R: Herby Polski i Litwy. Nad nimi korona (krzyżyk korony wchodzący w otok). Na dole (w otoku) herb Wazów – Snopek. Napis w otoku: SOLIDVS REG POLON 1590 (szeląg Królestwa Polskiego 1590). Między napisem a datą – ruszt, znak Mikołaja Hewela de Colpino, probierza i zarządcy mennicy olkuskiej do 1592 r.
Moneta srebrna; średnica ok. 18,5 mm; waga 0,86 g; mennica Olkusz
Kop. 2007 – 36, R; Rey. 545 (inny wariant)

W roku 1604 weszła w życie nowa ordynacja mennicza. Szelągi bite po tej dacie warte były 2 złote i 31 groszy.

I 5 Bydgoszcz 1613 aI 5 Bydgoszcz 1613 r

Szeląg koronny Zygmunt Waza, Bydgoszcz 1613
A: Orzeł w koronie, na piersi Orła Snopek Wazów. U góry trójliść. Napis w otoku: SIG III D G REX POLONIAE (Zygmunt III z Bożej łaski król Polski, ostatnie dwie litery pisane ligaturą).
R: Ukoronowany monogram królewski „S”(igismundus), na nim Snopek, herb Wazów. Po bokach końcówka daty (16)13. Napis w otoku: SOLIDVS REGNI POLO (szeląg Królestwa Polskiego).
Moneta srebrna; średnica ok. 15 mm; waga 0,50 g; mennica Bydgoszcz
Kop. 2007 – 172; Gum. B. 294

W roku 1623 cena szeląga liczona w dzisiejszych złotówkach poszybowała jeszcze bardziej w dół i osiągnęła poziom 1 złotego i 15 groszy.

I 5 Wilno 1627 aI 5 Wilno 1627 r

Szeląg litewski Zygmunt Waza, Wilno 1627
A: Ukoronowany monogram królewski „S”(igismundus), na nim Snopek, herb Wazów. Napis w otoku: SIG III D G REX PO M D L (Zygmunt III z Bożej łaski król Polski wielki książę litewski)
R: Dwie tarcze z herbami Polski i Litwy, nad nimi korona. Poniżej (w otoku) Wadwicz, herb Krzysztofa Naruszewicza podskarbiego wielkiego litewskiego w latach 1618-1629. Napis w otoku: SOLIDVS M D LITV 1627 (szeląg wielkiego księstwa litewskiego 1627).
Moneta srebrna; średnica 16,5 mm; waga 0,57; mennica Wilno
Kop. 2007 – 1176

Do roku 1604 obowiązywała jeszcze ordynacja z czasów Stefana Batorego, na podstawie której bito szelągi o zawartości kruszcu 0,20 g. Na całodzienne wyżywienie dorosłemu mężczyźnie wystarczyły trzy szelągi w sakiewce. W 1604 roku zawartość srebra zmniejszono ponad dwukrotnie. Zawartość czystego srebra wynosiła wówczas już tylko 0,09 g. Żeby przeżyć przez cały dzień trzeba było wydać jakieś cztery i pół szeląga. W roku 1623, na mocy uchwały Komisji Skarbowej zawartość czystego srebra została obniżona jeszcze bardziej – do 0,08 grama. Ogólna koniunktura gospodarcza w porównaniu z rokiem 1604 zmieniła się jednak dużo bardziej niż wynikałoby to z zawartości czystego srebra w szelągu. Jednym słowem zapanowała straszna drożyzna. Całodzienne wyżywienie to już mniej więcej dziewięć szelągów.

Osoby zainteresowane skąd wziąłem takie dokładne wyliczenia wartości szeląga z czasów Zygmunta III Wazy zapraszam do przeczytania mojego kolejnego wpisu na blogu. Za parę dni pojawi się artykulik – który właśnie kończę – na temat trofy, bardzo użytecznego narzędzia badawczego, przy pomocy którego można obliczać takie właśnie rzeczy.

Oto rzeczony artykulik: http://blognumizmatyczny.pl/2016/03/14/trofa-miernik-wartosci-pieniadza/

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *