Boratynki: wszystkie mennice i wszystkie roczniki

Jakiś czas temu, kiedy jedną z moich miłości numizmatycznych stały się boratynki, postanowiłem zgromadzić wszystkie roczniki pochodzące ze wszystkich mennic, zarówno koronnych, jak i litewskich. Nie przykładałem wówczas większej wagi do rzadkości odmian. Liczył się tylko stan zachowania. Starałem się wyłowić jak najpiękniejsze egzemplarze. W przypadku niektórych roczników i mennic nie było to trudne. Inne z kolei nie rokowały szans na sukces. Wydawało się np., że zdobycie ładnej boratynki malborskiej jest zadaniem trudniejszym niż zdobycie przez wojsko polskie zamku malborskiego w czasie wojny trzynastoletniej. Albo weźmy taki Kraków A. D. 1659. Bez szans.

W ciągu kilku lat udało mi się jednak zrealizować zadanie. Dziś jestem na etapie zbierania odmian (i niekiedy wariantów) poszczególnych roczników. Rzadkość konkretnej odmiany ma dziś oczywiście duże znaczenie. Mimo to największą ozdobę mojej kolekcji boratynek nadal stanowią te najpiękniejsze – niekiedy bardzo popularne – egzemplarze.

W 6. rozdziale książki „Varia numizmatyczne” zatytułowanym „Jak rozpoznawać boratynkowe mennice?”, jest podana prosta w obsłudze „instrukcja”, przy pomocy której bez problemu można rozpoznać z jakiej mennicy pochodzi dana boratynka.

http://numizmatyka-lublin.pl/1723,pl_dariusz-marzeta-varia-numizmatyczne-lublin-2016.html

Jak ktoś nie lubi czytać – można posłuchać. Podczas II sesji wykładowej GNDM „W numizmatyce widzisz tyle, ile wiesz” został również podany prosty sposób na rozróżnianie mennic boratynkowych (od 36 do 41 minuty wykładu):

https://www.youtube.com/watch?v=C5VAhM1knk4&feature=youtu.be&fbclid=IwAR3RGKCBPL55Mf1LNL_qVSBwKZG8pj-KgkhYUzG5HSVz1lwVfIwM3SdRGok

Tymczasem poniżej zdjęcia pięknych szelągów Jana Kazimierza z podziałem na mennice i roczniki:

Boratynki koronne

Ujazdów: 1659, 1660, 1661, 1663, 1664, 1665

Kraków: 1659, 1660, 1661

Boratynki litewskie

Ujazdów: 1660, 1661

Oliwa: 1663

Wilno: 1664, 1665, 1666

Brześć Litewski: 1665, 1666

Kowno: 1665, 1666

Malbork: 1666

***

SZELĄGI KORONNE – MENNICA UJAZDOWSKA

***

SZELĄGI KORONNE – MENNICA KRAKOWSKA

SZELĄGI LITEWSKIE – MENNICA UJAZDOWSKA

SZELĄGI LITEWSKIE – MENNICA OLIWSKA

SZELĄGI LITEWSKIE – MENNICA WILEŃSKA

SZELĄGI LITEWSKIE – MENNICA BRZESKA

SZELĄGI LITEWSKIE – MENNICA KOWIEŃSKA

SZELĄGI LITEWSKIE – MENNICA MALBORSKA

 

17 przemyśleń nt. „Boratynki: wszystkie mennice i wszystkie roczniki

  1. Przepraszam, że spokój głowy mącę, jednak opis szelągu koronnego Jana Kazimierza (Ujazdów 1659), gdzie napisano „u dołu Ślepowron w lewo”, nie daje mi spokoju… Według heraldyki, Ślepowron zwrócony jest w prawo, gdyż w opisach podaje się kierunek „od rycerza”, a nie odwrotnie. Nie jestem numizmatykiem, dlatego też nie mam pewności czy moja uwaga co opisu monety jest słuszna, i czy opis heraldyczny stosuje się przy monetach…

    Pozdrawiam serdecznie i gratuluję wspaniałej kolekcji oraz nietuzinkowej wiedzy.

    1. Oczywiście ma Pan rację. Z punktu widzenia heraldyki herb powinien być opisany od strony rycerza, a nie od strony patrzącego. Jak będę miał wolną chwilkę, zmienię opisy (dotyczy to nie tylko rocznika 1659). Dziękuję za komentarz. Pozdrawiam

  2. Dzień dobry, mam pytanie odnośnie symboli w litewskich edycjach monet nad Pogonią. Czy słusznie nie dzieli się tzw mitr wielkoksiążęcych – obrazowo na korony zamknięte i otwarte? Znacząco się przecież różniące.
    Pozdrawiam.

    1. Dzień dobry. Cezary Wolski w swoim katalogu wyodrębnił różne mitry wielkoksiążęce, ale kierował się raczej rysunkiem niż schematem „mitra zamknięta – mitra otwarta”. W mennicy ujazdowskiej wyróżnił w roku 1660 – 3 odmiany mitry, w roku 1661 – 3. W mennicy oliwskiej – 2 (tu mamy wyraźnie widoczne mitrę zamkniętą i otwartą). Dalej: Wilno 1664 – 1, 1665 – 1, 1666 – 1, Kowno 1665 – 2, 1666 – 4, Brześć 1665 – 2, 1666 – 2, Malbork 1666 – 2

  3. Witam mam pytanie odnośnie boratynki koronnej 1664r czy często zdarzały się bicia podwójne na tym samym krążku ? Wygląda to jakby jeden orzełek byłby nabity na drugi częściowo przesunięty . Jeden jest widoczny takjagby cały drugi tylko górna część .

    1. Podwójne bicia i w ogóle destrukty boratynek zdarzały się bardzo często, niezależnie od rocznika. Na forum „poszukiwanieskarbow.com” kolega rom57 założył wątek dotyczący destruktów boratynek. Było tego naprawdę dużo.

  4. Witam. Wyszczególnił pan boratynki mennicami- rocznikowo. Twierdzi pan że posiada wszystkie patrząc w ten sposób. Dlaczego wikipedia podaje inne dane na ten temat?

    ”Szelągi litewskie bito w następujących mennicach:

    Ujazdów (znak Ślepowron) – 1660, 1661, 1665, 1666, 1667
    Oliwa (znak Snopek i Wieniawa) – 1663, 1665, 1666
    Wilno (HKPL) – 1664, 1665, 1666, 1668
    Kowno (znak Kryszpin) – 1665, 1666
    Brześć (HKPL) – 1665, 1666, 1667
    Malbork (HKPL) – 1666”

        1. Podstawowa pozycja to C. Wolski: Miedziane szelągi Jana Kazimierza Wazy z lat 1659-1667, Lublin 2016. Polecam również śledzenie http://forum.tpzn.pl/ Udziela się tam w kilku wątkach kol. Zdzicho – największy chyba ekspert w dziedzinie boratynek.

  5. Witam. Spotkałem się ostatnio z szelągiem koronnym z roku 1665 wybitym breaktetowo. Czy jest to częsty przypadek czy wręcz odwrotnie?

  6. Dzień dobry.Nabyłem ostatnio szeląg 1645 lub 43. W opisanych szelągach Krystyny Wazówny z mennicy Ryskiej nie znalazłem odmiany z napisem DGRSV. Może jakaś informacja na temat tej odmiany. Pozdrawiam Paweł.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *