Heraldyczne impresje – Ląd nad Wartą

Jeżdżąc po Polsce można się często natknąć na takie miejsca, gdzie w głuchej wsi liczącej kilkaset osób strzela w górę piękny, monumentalny kościół, spektakularne dzieło architektury, rzeźby i malarstwa, którego nie powstydziłaby się żadna metropolia. Taki kościół można spotkać np. w Legnickim Polu, albo w Licheniu, albo w Lądzie niedaleko Poznania.

Pocysterski kościół (i klasztor) p.w. Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja w Lądzie jest prowadzony jako kościół parafialny przez Zgromadzenie Salezjańskie. Jest to jeden z najpiękniejszych kościołów w Polsce – przykład baroku w najlepszym wydaniu. Perełką zespołu klasztornego jest gotyckie oratorium św. Jakuba Apostoła. Jest ono pokryte freskami namalowanymi przez niemieckiego artystę – cystersa w drugiej połowie XIV wieku.

Spośród malarskich przedstawień w oratorium św. Jakuba wybija się scena fundacyjna na ścianie południowej. W centrum został umieszczony św. Jakub, po jego lewej stronie klęczy wraz z rodziną Wierzbięta z Paniewic, fundator kaplicy (oratorium), trzymający w ręku model kaplicy. Za czasów Kazimierza Wielkiego był on starostą generalnym Wielkopolski. Nad postacią Wierzbięty został umieszczony jego herb – Złodziej (Słodzieje, Krzywosąd), zwany także Niesobia (nowsza nazwa). Opis herbu (wg. P. Dudziński: Fryz heraldyczny w Lądzie nad Wartą, Ląd 2012): „w polu dwudzielnym w pas, u góry białym, u dołu czarnym, obrysowana czarnym konturem rogacina biała spojona pierścieniem na linii styku pół z orlim ogonem o siedmiu piórach tej samej barwy (pięciu krótkich i dwóch długich)”. Obok herbu artysta namalował nakryty labrami hełm, którego zwieńczenie stanowi klejnot z piór kogucich. Po prawej stronie postaci św. Jakuba Apostoła klęczy grupa cystersów z opactwa w Lądzie, którzy byli odbiorcami darowizny Wierzbięty z Paniewic. Nad nimi zaś unosi się herb Królestwa Polskiego – Orzeł Biały. Piastowski orzeł świadczy o opiece Kazimierza Wielkiego nad opactwem.

Scena fundacyjna, oratorium św. Jakuba w kościele p.w. Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja w Lądzie

Oprócz herbów w scenie fundacyjnej, ściany oratorium opasuje fryz heraldyczny prezentujący herby rodów rycerskich z Wielkopolski uczestniczących w fundacji, zaś na ścianie wschodniej raz jeszcze pojawia się piękny, piastowski Orzeł Biały.

Freski w oratorium św. Jakuba, u dołu fragmenty fryzu heraldycznego

***

W zwieńczeniu portalu zdobiącego fasadę lądzkiego kościoła widnieje imponujący kartusz herbowy z herbem Szeliga (w czerwonym polu złoty półksiężyc rogami do góry, w środku złoty krzyż łaciński; klejnot – pawi ogon lub pięć strusich piór). Należał on do Mikołaja Antoniego Łukomskiego, opata klasztoru w latach 1697-1750. Za jego rządów dokonano gruntownej rozbudowy i przebudowy kościoła w stylu barokowym.

Portal główny kościoła p.w. Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja w Lądzie

Pod herbem (na ukośnych paskach po bokach owalnej tarczy) można wyczytać łaciński napis, który w tłumaczeniu na język polski brzmi następująco: „Wieczna będzie niezwykła Łukomskiego chwała. Jego wspaniałe dzieło będzie trwać, opierając się starości…” (tłum. J. Nowiński).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *